Doğal Gaz Krizi Kömüre Dönüşü Hızlandırdı: Küresel Talepte Rekor Bekleniyor

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilen LNG sevkiyatlarındaki sert düşüşün doğal gaz fiyatlarını artırdığını ve bazı ülkeleri yeniden kömüre yönelttiğini bildirdi.

IEA’nın "2026 Kömür Yıl Ortası Güncellemesi" raporuna göre küresel kömür talebinin 2026’da yüzde 1,2 artarak 8,94 milyar tonla yeni bir rekora ulaşması bekleniyor.

Orta Doğu, kömür üretimi ve tüketiminde önemli bir merkez olmadığı için Hürmüz Boğazı’ndan neredeyse hiç kömür sevkiyatı yapılmıyor. Ancak boğazdaki aksaklıkların LNG akışını azaltarak doğal gaz fiyatlarını yükseltmesi, kömür piyasasını dolaylı olarak etkiliyor.

Yüksek doğal gaz fiyatları, gaz yakıtlı elektrik santrallerinin yanı sıra atıl kömür kapasitesine sahip Avrupa, Çin, Japonya ve Güney Kore gibi pazarlarda kömürden elektrik üretimini daha cazip hale getirdi. Çin’de yükselen petrol fiyatları da kimyasal ürünlerin üretiminde kömür bazlı alternatiflerin kullanımını destekledi.

El Niño Asya’da kömür talebini destekleyecek

IEA, 2026’da özellikle güçlü olması beklenen El Niño’nun Asya’daki kömür talebini destekleyeceğini öngörüyor. Hindistan ve Vietnam gibi ülkelerde artan soğutma ihtiyacı ile hidroelektrik üretimindeki düşüşün kömür kullanımını artırması bekleniyor.

Ajans, Aralık 2025’te yayımladığı raporda 2026’da küresel kömür talebinin sınırlı şekilde gerileyeceğini tahmin etmişti. Ancak Orta Doğu’daki çatışmanın enerji piyasalarına etkisi ve hava koşulları nedeniyle görünüm yukarı yönlü revize edildi.

Küresel kömür tüketimi 2025’te yüzde 0,3 artarak 8,84 milyar tonla rekor kırmıştı. Çin ve Hindistan’da kömürden elektrik üretimi yarım yüzyılda ilk kez aynı yıl gerilemesine rağmen ABD, Endonezya ve Çin’in bazı sanayi sektörlerindeki büyüme küresel talebi yukarı taşımıştı.

2027 görünümünde Hürmüz Boğazı belirleyici olacak

IEA’ya göre 2027’de kömür talebinin seyri büyük ölçüde Hürmüz Boğazı’ndaki LNG trafiğine bağlı olacak. Sevkiyatların savaş öncesi seviyelere yaklaşması ve doğal gaz fiyatlarının gerilemesi halinde küresel kömür talebinin yüzde 0,4 düşüşle 8,91 milyar tona inmesi bekleniyor. LNG akışının sınırlı kalması durumunda ise kömür talebi daha da artabilir.

Küresel kömür üretiminin 2026’da yaklaşık yüzde 2 azalması ancak üst üste üçüncü yıl 9 milyar tonun üzerinde kalması öngörülüyor. Çin’de mayıs ayındaki maden kazasının ardından başlatılan güvenlik denetimleri nedeniyle üretim haziran ve temmuz aylarında yıllık yaklaşık yüzde 10 düştü. Küresel üretimin 2027’de Çin’deki toparlanmanın etkisiyle yüzde 0,3 artması bekleniyor.

Uluslararası kömür ticaretinin de Japonya ve Güney Kore’de doğal gazdan kömüre geçiş ile Çin’deki düşük üretimin etkisiyle önceki tahminlerden daha güçlü seyredeceği öngörülüyor.

Newcastle termal kömürünün ton fiyatı Şubat 2026’da 115 dolara, haziranda ortalama 139 dolara yükselirken ağustosta 131 dolara geriledi. Fiyatlar 2025 sonundaki düşük seviyelerin üzerinde bulunurken 2022 enerji krizinde görülen 400 doların üzerindeki seviyelerin altında kaldı.