Elektrik ve Doğalgaz Zamları Enflasyona Nasıl Yansıyacak?
Mesken abonelerine elektrik ve doğalgaza ortalama yüzde 25 zam yapıldı. Reuters’ın haberine göre bu artışın nisan ayı enflasyonuna doğrudan etkisi 0,6 puan olacak. Kademeli tarifeyle yüksek tüketimli haneler yüzde 70 daha fazla ödeyecek.
Elektrik ve doğalgaza mesken aboneleri için ortalama yüzde 25 zam yapıldı. Elektrik fiyatlarındaki artışın ardından doğalgazda da haneler için kademeli fiyatlandırma sistemine geçildi. Uzmanlar, bu zammın nisan ayı enflasyonuna doğrudan 0,6 puanlık bir yükseltici etki yapacağını hesaplıyor.
Yeni tarife nasıl işleyecek?
EPDK’nın cuma akşamı duyurduğu karara göre BOTAŞ, hanelerde kullanılan doğalgaz satış fiyatını ortalama yüzde 25 artırdı. Sanayi tüketicileri için bu oran yüzde 18,6, elektrik üretim santralleri için ise yüzde 19,4 oldu.
Doğalgazda getirilen kademeli sistemde, yüksek tüketim yapan haneler normal tarifeye göre yüzde 70 daha fazla ödeme yapacak. Enerji Bakanı Alparslan Bayraktar’ın daha önceki açıklamalarına göre, konutlarında doğalgaz kullanan abonelerin yaklaşık yüzde 12-13’ü bu yüksek tarifeden etkilenecek.
Elektrik tarifesinde ise mesken abone grubu için yüzde 25 zam yapılırken, alçak gerilimden bağlı kamu ve özel hizmetler sektörü için yüzde 17,5, orta gerilimden bağlı sanayi abone grubu için yüzde 5,8 ve tarımsal faaliyetler için yüzde 24,8 artış uygulandı.
Enflasyona etkisi ne kadar olacak?
Reuters’ın haberine göre, elektrik ve doğalgaz zammının nisan ayında enflasyon üzerinde doğrudan 0,6 puan yükseltici etkisi bekleniyor. Hesaplamaları yapan uzmanlar, kademeli tarife nedeniyle doğrudan etkinin bu rakamdan bir miktar daha fazla gerçekleşebileceğini belirtiyor. Ayrıca zammın dolaylı etkileri de olacak.
Enflasyon sepetinde hane elektrik fiyatının yüzde 1,27, doğalgaz fiyatının ise yüzde 1,08 ağırlığı bulunuyor. Bu oranlar, enerji maliyetlerindeki artışın tüketici fiyatlarına doğrudan yansımasının sınırlı olacağını ancak üretim ve hizmet maliyetleri üzerinden dolaylı etkilerin daha geniş olabileceğini gösteriyor.
Sübvansiyonlar azalıyor, hedef daha dar kitle
Türkiye’de hanelerin tükettiği elektrik ve doğalgaz uzun süredir sübvansiyonlu fiyatlarla satılıyordu. Hükümet, bütçe üzerinde ağır yük oluşturan bu desteği azaltmanın ve tüketim yardımlarını daha hedefli hale getirmenin yollarını arıyordu. Doğalgazda il bazında kademeli sisteme geçiş en az bir yıldır planlanıyordu.
Bayraktar’ın daha önceki açıklamalarına göre, geçen yıl elektrik ve doğalgaz destekleri için yaklaşık 650 milyar lira harcandı. Yeni sistemle birlikte bu yıl bütçeden ayrılan destek tutarı 305 milyar liraya düşürüldü. Ancak İran savaşı nedeniyle enerji fiyatlarındaki artışın kalıcı olması halinde bu rakamın yeniden yükseleceği tahmin ediliyor.
Türkiye, tükettiği doğalgazın neredeyse tamamını ithal ediyor. İthalat fiyatları ağırlıklı olarak petrol fiyatına endeksli olarak belirlenirken, bir kısmı da uluslararası spot piyasalardaki anlık fiyatlarla yapılıyor. İran’daki savaş gibi jeopolitik gelişmeler ithalat fiyatlarının keskin şekilde artmasına yol açıyor. Bu fiyatlar daha önce hanelere tam olarak yansıtılmazken, kademeli sistemle birlikte yüksek tüketim yapanların daha fazla ödemesi hedefleniyor.
