Fon Krizi Konut Piyasasını da Etkileyebilir

Türkiye'de sermaye piyasalarında yaşanan fon krizinin etkileri konut sektörüne de yansıyabilir. Gayrimenkul iktisatçısı Ahmet Büyükduman, fonlarda birikimi bulunan yatırımcıların yaşadığı kayıpların konut talebini olumsuz etkileyebileceğini belirtti.

Büyükduman'ın tahminine göre, fon krizinden doğrudan etkilenen 15 ila 30 bin kişi konut satın alma planından vazgeçebilir. Ancak konut piyasası açısından daha büyük risk, borsadaki değer kayıplarının yarattığı olumsuz servet etkisi olabilir.

Fon krizinden 450 bin kişi etkilendi

Ahmet Büyükduman, fon krizinden yaklaşık 450 bin kişinin etkilendiğini, bu yatırımcıların 350 bininin ise 1 milyon TL'nin altında birikimi bulunduğunu söyledi.

Mevcut konut kredisi koşullarında bu grubun ev satın alma imkânlarının sınırlı olduğunu belirten Büyükduman, fonlarda 1 milyon TL'nin üzerinde birikimi bulunan yaklaşık 100 bin kişinin de yalnızca bir bölümünün konut almayı planladığını ifade etti.

Büyükduman, konut talebinde yaşanabilecek kayba ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:

"Yani 15-20-30 bin kişi belki konuta doğru yönelecekse bundan vazgeçebilir. Tabii toplam konut piyasası içindeki payı da yüzde 2 civarında kalır."

Bu rakamların gerçekleşmiş bir talep kaybını değil, olası etkilere yönelik tahmini ifade ettiği belirtildi.

Asıl risk borsadaki servet kaybı

Büyükduman'a göre konut piyasası üzerindeki asıl baskı, fon krizinin borsada yarattığı olumsuz servet etkisinden kaynaklanabilir.

Borsadaki değer kayıplarının yatırımcıların harcama ve yatırım kararlarını değiştirebileceğini belirten Büyükduman, şu ifadeleri kullandı:

"Ama esasen bir negatif servet etkisi yarattı bu fon skandalı. Nedir o da? İşte borsada ciddi ölçüde kapitalizasyonlar düştü."

Büyükduman, servet kaybının özellikle daha büyük bir eve geçmek veya kiracılıktan ev sahipliğine yönelmek isteyenlerin kararlarını erteleyebileceğini söyledi.

Buna karşılık sermaye piyasalarına güveni azalan bazı yatırımcıların altın, mevduat veya gayrimenkule yönelmesinin konut talebindeki düşüşü kısmen dengeleyebileceğini de ifade etti.

Konut fiyatlarında reel kayıp yüzde 40'a ulaştı

Konut piyasasının fon krizinden önce de zayıflama gösterdiğine dikkat çeken Büyükduman, eylül ayında konut satışlarının yıllık yüzde 9,3 azalarak 142 bin seviyesine gerilediğini hatırlattı.

Yılın ilk dokuz ayında toplam 1 milyon 92 bin konut satılırken, satışların yüzde 34'ünü birinci el, yüzde 66'sını ikinci el konutlar oluşturdu.

Büyükduman'ın hesaplamalarına göre konut fiyatları son bir yılda nominal olarak yüzde 23 yükselmesine rağmen enflasyonun gerisinde kaldı.

2023 yılının ortasından bu yana konut fiyatlarında, kullanılan enflasyon göstergesine bağlı olarak yüzde 25 ila yüzde 40 arasında reel gerileme yaşandığını belirtti.

Önümüzdeki altı ay için konut tahmini

Konut sektörünün önümüzdeki altı aylık görünümüne ilişkin değerlendirmelerde bulunan Büyükduman, satışlarda düşüşün devam etmesini ve fiyat artışlarının enflasyonun altında kalmasını beklediğini söyledi.

Büyükduman, "İçinde bulunduğumuz ortamdaki işaretler satışların azalacağına, fiyatların da enflasyonun gerisinde kalacağına işaret ediyor." dedi.