IEA: Çin'in Nadir Toprak Kısıtlamaları 6,5 Trilyon Dolarlık Üretimi Etkileyebilir

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Çin'in nadir toprak elementlerine yönelik ihracat kısıtlamalarının tam olarak yürürlüğe girmesi halinde, Çin dışındaki 6,5 trilyon dolarlık nihai üretimin tedarik kesintisi riskiyle karşı karşıya kalabileceğini bildirdi.

Dünyanın en büyük nadir toprak üreticisi olan Çin, Ekim 2025'te ihracat kontrollerini daha fazla ürünü kapsayacak şekilde genişletmiş ve yeni lisans şartları getirmişti. Daha sonra ise uygulamanın bir yıl ertelenmesi kararlaştırılmıştı.

Kritik sektörlerde üretim riski öne çıkıyor

IEA'nın Küresel Kritik Mineraller Görünümü raporuna göre, kısıtlamaların tam olarak uygulanması halinde otomotiv, yüksek teknoloji, savunma ve enerji sektörlerinde yaklaşık 6,5 trilyon dolarlık üretim arz kesintilerine açık hale gelebilir.

Raporda, ekonomik etkinin yaklaşık yarısının ABD ve Avrupa'da hissedilebileceği belirtildi.

IEA Başkanı Fatih Birol, yüksek ekonomik değere sahip birçok sektörün, tedarik zincirleri yoğunlaşmış ve kırılgan yapıdaki kritik minerallere bağımlı olduğunu ifade etti.

Grafit için de risk uyarısı

Ajans, elektrikli araç bataryalarında kullanılan grafite yönelik planlanan ihracat kontrollerinin de küresel üretim açısından risk oluşturduğunu bildirdi.

Değerlendirmeye göre, ertelenen grafit kısıtlamalarının tam olarak uygulanması halinde Çin dışındaki yaklaşık 300 milyar dolarlık üretim de risk altına girebilir.

Çin'in küresel işlenmiş grafit üretiminin yüzde 90'dan fazlasını karşıladığı belirtilirken, Batılı ülkelerin alternatif kritik mineral tedarik zincirleri oluşturma çalışmalarını hızlandırdığı aktarıldı.

Raporda, yeni kritik mineral projelerine yönelik kamu finansmanı taahhütlerinin 2023-2025 döneminde dört kattan fazla artarak 65 milyar dolara ulaştığı ifade edildi.

ABD ve Malezya'da devreye alınan yeni nadir toprak rafinaj projeleriyle Çin'in küresel pazardaki payının 2023'teki yüzde 90 seviyesinden geçen yıl yüzde 85'e gerilediği belirtilirken, planlanan yatırımların tamamlanması halinde bu oranın 2035'e kadar yüzde 70'e düşebileceği öngörüldü.