Küresel Gıda Fiyatlarında Savaş Etkisi
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) mart ayı verilerine göre, küresel gıda fiyatları, Ortadoğu’daki çatışmaların enerji maliyetlerini artırmasının etkisiyle yüzde 2,4 oranında yükseldi. Endeks, Eylül 2025’ten bu yana en yüksek seviyesi olan 128,5 puana ulaştı.
FAO tarafından derlenen ve tahıllar, yağlı tohumlar, süt ürünleri, et ve şeker fiyatlarındaki aylık değişimleri izleyen endeks, şubat ayında revize edilen 125,5 seviyesinden martta 128,5’e çıktı. Böylece son iki aydır devam eden yükseliş trendi korunmuş oldu.
Savaş enerji fiyatlarını, enerji gıdayı vurdu
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı askerî operasyonlar, küresel enerji piyasalarında fiyatları fırlattı. Artan petrol ve türevleri, özellikle biyoyakıt üretiminde kullanılan bitkisel yağlar başta olmak üzere gıda emtialarının maliyetini yukarı çekti.
FAO verilerine göre Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi şubata kıyasla yüzde 5,1 artarak yıllık bazda yüzde 13,2’lik yükseliş kaydetti. Palm, soya, ayçiçeği ve kolza yağı fiyatları, petrol fiyatlarındaki sert yükselişin biyoyakıt talebini artıracağı beklentisiyle hızla yükseldi.
Şekerde çift haneli yükseliş
En dikkat çeken artış ise Şeker Fiyat Endeksi’nde yaşandı. Mart ayında yüzde 7,2 oranında artan endeks, Brezilya’nın daha fazla şeker kamışını etanol üretimine yönlendireceği beklentisiyle yükselişe geçti.
Tahılda buğday öne çıktı
Tahıl Fiyat Endeksi aylık bazda yüzde 1,5 arttı. Dünya buğday fiyatları, ABD’deki kuraklık ve Avustralya’da artan gübre maliyetlerine bağlı olarak ekim alanlarının daralması beklentisiyle yüzde 4,3 yükseldi. Mısır fiyatları sınırlı artarken, pirinç fiyat endeksi yüzde 3,0 geriledi.
Süt, et ve diğer kalemler
Et Fiyat Endeksi yüzde 1,0 arttı. AB’de domuz eti fiyatları mevsimsel talep öncesinde yükselirken, Brezilya’da daralan arz nedeniyle sığır eti fiyatları yukarı yönlü hareket etti.
Süt Ürünleri Fiyat Endeksi yüzde 1,2 yükseldi. Okyanusya’da arzın azalması süt tozu fiyatlarını artırırken, AB’de peynir fiyatları üretim artışı ve zayıf talep nedeniyle geriledi.
2026 üretim tahminleri: Buğdayda düşüş, mısırda iyimserlik
FAO’nun 2026 yılına ilişkin ilk tahminlerine göre, küresel buğday üretiminin yüzde 1,7 azalarak 820 milyon tona gerilemesi bekleniyor. Hindistan’da rekor üretim öngörülürken, AB, Rusya ve ABD’de düşüş yaşanacağı tahmin ediliyor.
Küresel mısır üretiminde ise Arjantin, Brezilya ve Güney Afrika’da ortalamanın üzerinde bir gerçekleşme bekleniyor. 2025 yılında küresel tahıl üretimi yıllık yüzde 5,8 artışla 3.036 milyon ton olurken, dünya pirinç üretimi yüzde 2,0 artarak 563,3 milyon tonla rekor seviyeye ulaştı.
Tahıl tüketimi 2.945 milyon ton, stoklar ise yüzde 9,2 artışla 951,5 milyon ton olarak tahmin ediliyor. Stok/kullanım oranının yüzde 32,2 ile küresel arzın rahat olduğunu gösterdiği belirtildi.
