Küresel Ticareti Altüst Eden Trump Ekonomisi'nde 2026'da Nelere Dikkat Edilmeli

ABD Başkanı Donald Trump'ın 2025 yılında Beyaz Saray'a dönüşü, küresel ticaret için hareketli bir yılın başlangıcı oldu. ABD'nin ticaret ortaklarına uygulanan gümrük vergileri dalgaları, ithalat vergilerini Büyük Buhran'dan bu yana en yüksek seviyeye çıkardı, finansal piyasaları karıştırdı ve ticaret ve yatırım anlaşmaları konusunda bir dizi müzakereyi tetikledi.

Trump'ın ticaret politikaları ve bunlara yönelik küresel tepki, 2026 yılında da gündemin merkezinde yer almaya devam edecek, ancak bazı ciddi zorluklarla karşı karşıya kalacak.

Trump’ın ikinci döneminde yaşananlar

Yale Budget Lab'a göre, Trump'ın genel olarak gerileyen imalat sektörünü canlandırmayı amaçlayan hamleleri, ortalama gümrük vergisi oranını 2024 sonunda %3'ün altından %17'ye çıkardı ve bu vergiler şu anda ABD Hazinesi'ne ayda yaklaşık 30 milyar dolar gelir sağlıyor.

Bu durum dünya liderlerini daha düşük oranlarda anlaşma yapmak üzere Trump’ın kapısını çalmaya yönlendirirken, çoğu zaman bunun karşılığında milyarlarca dolarlık ABD yatırımı taahhüt etmek durumunda kaldılar.

Avrupa Birliği (AB), İngiltere, İsviçre, Japonya, Güney Kore, Vietnam ve diğerleri dahil olmak üzere bir dizi önemli ticaret ortağıyla çerçeve anlaşmaları imzalandı. Ancak Trump ve Çin lideri Xi Jinping arasında yapılan çok sayıda görüşme ve yüz yüze toplantıya rağmen, Çin ile nihai bir anlaşma hala imzalanmamış durumda.

AB, ihracatına %15 gümrük vergisi uygulaması ve ABD'nin büyük yatırımlarına yönelik belirsiz taahhüdü nedeniyle birçok kişi tarafından eleştirildi. O zamandan beri, çeşitli muafiyetler ve başka pazarlarda yer bulma becerileri sayesinde, Avrupalı ihracatçılar ve ekonomiler yeni gümrük vergisi oranıyla genel olarak başa çıkabildiler.

Fransız bankası Societe Generale, gümrük vergilerinin toplam doğrudan etkisinin bölgenin GSYH'sinin sadece %0,37'sine denk geldiğini tahmin etti.

Çin ABD’ye karşı koyabildi

Çin'in ticaret fazlası, Trump'ın gümrük vergilerine rağmen 1 trilyon doları aştı. Çin, ABD'den uzaklaşarak çeşitlendirmeyi başardı, imalat sektörünü değer zincirinde yukarı taşıdı ve Batı'nın güvenlik altyapısı için hayati öneme sahip nadir toprak minerallerinde kazandığı avantajı kullanarak, ABD veya Avrupa'nın fazlasını azaltma baskısına karşı koydu.

Dikkat çekici olan şey, çok sayıda ekonomistin Trump'ın gümrük vergilerinden kaynaklanacağını tahmin ettiği ekonomik felaket ve yüksek enflasyonun gerçekleşmemesiydi.

ABD ekonomisi, gümrük vergileri yürürlüğe girmeden önce malları ithal etmek için yapılan telaşın ortasında ilk çeyrekte hafif bir daralma yaşadı, ancak büyük bir yapay zeka yatırım patlaması ve dayanıklı tüketici harcamaları sayesinde hızla toparlandı ve trendin üzerinde bir hızla büyümeye devam ediyor.

ABD'de enflasyon, kısmen gümrük vergileri nedeniyle bir miktar yüksek seviyelerde seyretse de, ekonomistler ve politika yapıcılar, ithalat vergilerinin maliyetinin üreticiler, ithalatçılar, perakendeciler ve tüketiciler arasında tedarik zinciri boyunca paylaşılmasıyla, etkilerin korkulandan daha hafif ve kısa süreli olacağını tahmin ediyor.

2026'da nelere dikkat edilmeli ve neden önemli

Trump'ın uyguladığı birçok gümrük vergisinin yürürlükte kalıp kalmayacağı gelecek yılın “büyük bilinmezliği” olarak değerlendiriliyor.

Trump'ın “karşılıklı” olarak nitelendirdiği, belirli ülkelerden gelen mallara uygulanan gümrük vergileri ve Çin, Kanada ve Meksika'ya, ABD'ye giren fentanil akışıyla bağlantılı olarak uygulanan vergilerle ilgili yeni yasal dayanağa itiraz, 2025'in sonlarında ABD Yüksek Mahkemesi'nde görüşüldü ve kararın 2026'nın başlarında verilmesi bekleniyor.

Trump yönetimi, davayı kaybetmesi halinde gümrük vergilerini yürürlükte tutmak için daha köklü diğer yasal otoritelere başvurabileceğini ısrarla savunuyor. Ancak yüksek mahkemede yönetimin davayı kaybetmesi, şimdiye kadar yapılan anlaşmaların yeniden müzakere edilmesine yol açabilir veya gümrük vergilerinin ne olacağı konusunda yeni bir belirsizlik dönemini başlatabilir.

Avrupa için, yıllardır ihracatçıları için güvenilir bir pazar olan Çin ile olan ticari ilişkilerinde yaşanan gelişmeler de aynı derecede önemli. Yuanın değer kaybetmesi ve Çinli şirketlerin değer zincirinde kademeli olarak yukarıya doğru hareket etmesi, Çinli ihracatçılara yardımcı oluyor. Bu arada Avrupa şirketleri, yavaşlayan Çin iç pazarına daha fazla girmeye çalışıyor. 2026 için en önemli sorulardan biri, Avrupa'nın bazı yetkililerinin Çin-AB ticaret ilişkilerindeki “dengesizlikler” olarak adlandırmaya başladığı durumu çözmek için nihayet gümrük vergileri veya diğer önlemleri kullanıp kullanmayacağı.

ABD-Çin anlaşmasını nihayet kesinleştirmek için yapılan çabalar da büyük önem taşıyor. Bu yılki görüşmelerde ulaşılan istikrarsız uzlaşma, 2026'nın ikinci yarısında sona erecek ve Trump ile Xi, yıl içinde iki kez bir araya gelmeyi planlıyor.

Son olarak, ABD'nin en büyük iki ticaret ortağı olan Kanada ve Meksika ile yapılan serbest ticaret anlaşması, Trump'ın anlaşmayı sona erdirip erdirmeyeceği veya kendi isteğine göre yeniden düzenlemeye çalışıp çalışmayacağı konusundaki belirsizlik nedeniyle 2026'da gözden geçirilecek.