Mahfi Eğilmez’den İşsizlik Analizi: Gerçekten Düşüş Var mı?

İktisatçı Mahfi Eğilmez, Aralık 2025’te işsizlik oranının yüzde 7,7 ile 2005’ten bu yana en düşük seviyeye gerilemesini değerlendirdi. “İşsizlik Gerçekten Düşüyor mu?” başlıklı analizinde Eğilmez, manşetlerdeki iyimser tabloya karşın verilerin arka planına bakılması gerektiğini vurguladı.

Rakamların arkasına bakmak gerekiyor

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre Kasım 2025’te yüzde 8,6 olan işsizlik oranı, Aralık ayında yüzde 7,7’ye geriledi. Eğilmez, bu sert düşüşün doğal olarak “Bir ayda ne değişti?” sorusunu gündeme getirdiğini belirtti.

Mevsim etkilerinden arındırılmış veriler incelendiğinde, 15 yaş üstü nüfus artmaya devam ederken işgücünün —yani çalışanlar ile işsizlerin toplamının— yüzde 1,2 oranında küçüldüğü görülüyor.

İstihdam artmıyor, işgücü daralıyor

Eğilmez’e göre nüfus artarken işgücünün küçülmesi, ekonomik açıdan olumlu bir tabloya işaret etmiyor. İstihdamda artış olmadığı gibi, çalışan sayısı binde 2 oranında gerilemiş durumda.

Buna karşın işsiz sayısındaki yüzde 11’lik düşüş dikkat çekiyor. Eğilmez, bu noktada temel soruyu şöyle formüle ediyor:

“İstihdam azalırken işsiz sayısı nasıl azalıyor?”

İş aramaktan vazgeçenler

Bu sorunun yanıtı, iş aramaktan vazgeçenlerde yatıyor. Eğilmez’e göre umudunu kaybeden, sunulan ücretleri kabul etmeyen ya da sistemin dışına itilen birçok kişi artık işsiz sayılmıyor.

Bu durumun sonucu olarak işgücüne dahil olmayanların sayısı yüzde 3 artarken, işgücüne katılım oranı yüzde 1,8 düşmüş durumda. Eğilmez, işsizlik oranındaki düşüşün aritmetik nedenini şöyle özetliyor:
İşgücü küçüldükçe payda daralıyor ve oran matematiksel olarak aşağı geliyor.

Geniş tanımlı işsizlik değişmedi

Eğilmez, dar tanımlı işsizlikteki düşüşe rağmen geniş tanımlı işsizliğin hâlâ yüzde 28,6 seviyesinde olduğunu ve geçen yıla göre değişmediğini vurguluyor. Bu durumun, sorunun özünde çözülmediğini açıkça ortaya koyduğunu belirtiyor.

Ekonominin, insanları istihdam ederek değil sistemin dışına iterek başarı hikâyesi yazamayacağını ifade eden Eğilmez, sokaktaki gerçekliğin oranlardan ziyade bu geniş işsizlik göstergesinde görüldüğünü dile getiriyor.