Merkez Bankası: Yüksek Enflasyon Firmaların Fiyatlama Davranışını Bozuyor
Merkez Bankası’nın yayımladığı çalışmaya göre yüksek enflasyon dönemlerinde firmalarda kârlılığı kaybetme endişesi artıyor, bu durum fiyatlama davranışlarını bozabiliyor.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından yayımlanan “Firmaların Davranış Psikolojisi: Algılardan Eylemlere” başlıklı çalışma, yüksek enflasyonun firmaların karar alma süreçleri üzerindeki etkilerini mercek altına aldı.
TCMB’nin reel sektörle yürüttüğü görüşmelere dayanan analizde, yüksek enflasyon dönemlerinde firmalarda “kârlılığı kaybetme” korkusunun belirgin şekilde arttığı tespit edildi.
Çalışmaya göre bu endişe, maliyet gelişmelerinden kopuk biçimde fiyatlama baskısı etrafında şekillenerek fiyatlama davranışlarında bozulmaya yol açabiliyor.
Düşük ve yüksek enflasyon dönemleri karşılaştırıldı
Raporda, düşük enflasyon dönemlerinde firmaların maliyet algısı ile kârlılık algısı arasında daha rasyonel ve güçlü bir ilişki bulunduğu vurgulandı. Buna karşılık, yüksek enflasyon ortamında bu ilişkinin zayıfladığı, fiyatlama baskısının ise kârlılık algısı üzerinde daha belirleyici hale geldiği ifade edildi.
Çalışma, TCMB’nin Reel Sektöre İktisadi Mercek (RESİM) programı kapsamında 2019–2022 döneminde yapılan yüz yüze firma görüşmelerine dayanıyor. Görüşmeler, yüksek enflasyon ortamında firmaların “fiyatlama yapamazsam kârlılığım azalır” düşüncesiyle daha sık fiyat ayarlama eğilimine girdiğini ortaya koydu.
Para politikası ile firma algıları her zaman örtüşmeyebilir
Analizde, sıkı para politikası dönemlerinde firmaların dış talebe yönelik iyimserliğinin üretimi daha güçlü desteklediği, istihdam niyetinin ise yatırım kararlarına daha duyarlı hale geldiği belirtildi. Bununla birlikte, para politikası kararlarının firma algılarıyla her zaman birebir örtüşmeyebileceğine dikkat çekildi.