Devre Kesici Nedir? Otomatik Seans Durdurma Sistemi Nasıl Çalışır?
Devre Kesici Nedir? Borsa İstanbul'da fiyatların aşırı dalgalanmasını önlemek amacıyla kullanılan bu emniyet sistemi nasıl işler? Devre kesici sonrası işlemler ne zaman başlar? Panik anlarında yatırımcının bilmesi gereken tüm detayları kelimelik dev rehberimizde topladık.
Borsa İstanbul'da bazen bir hissenin yanında bir uyarı simgesi belirir ve fiyat hareketi tamamen durur. İşte bu durum, yatırımcıyı aşırı dalgalanmalardan korumak için devreye giren "Devre Kesici" mekanizmasıdır. Peki, devre kesici nedir ve neden borsa için hayati bir önem taşır?
Devre Kesici Mekanizması Nasıl Çalışır?
Devre kesici, aslında bir elektrik sigortasına benzer. Fiyatlar belirli bir sürede (genellikle birkaç dakika içinde) belirlenen sınırların (Örn: %5 veya %10) dışına çıkarsa, sistem otomatik olarak sürekli müzayedeyi durdurur.
Tek Fiyat Yöntemi: İşlemler durduğunda hisse "tek fiyat" toplama sürecine girer.
Amaç: Yatırımcıların sakinleşmesini sağlamak ve FOMO kaynaklı panik satışlarını engellemek.
Endeks Bazlı Devre Kesici (EBDKS)
Sadece tek bir hisse değil, tüm borsa (BIST 100) sert düştüğünde devreye giren sistemdir. Genellikle %5 ve %7'lik düşüşlerde tüm borsa kapatılır. Bu durum, piyasada ciddi bir Ayı Piyasası korkusu olduğunda görülür.
Devre Kesici Sonrası İşlemler Ne Zaman Başlar?
Devre kesiciye giren bir hisse genellikle 15-20 dakika boyunca emir toplama sürecinde kalır. Bu süreçte verilen emirler eşleşmez, sadece biriktirilir. Süre sonunda belirlenen tek fiyat üzerinden işlemler kaldığı yerden devam eder. Bu süreçte doğru karar vermek için Borsa Analiz Yöntemleri ve özellikle teknik seviyeler iyi takip edilmelidir.
Devre Kesici Süreci Karşılaştırması:
| Özellik | Hisse Bazlı Devre Kesici | Endeks Bazlı (EBDKS) |
| Neden Çalışır? | Tek bir hissenin sert hareketi | BIST 100 endeksinin %5 veya %7 düşmesi |
| Kapsam | Sadece ilgili pay senedi | Borsa İstanbul'daki tüm paylar |
| Süre | Genelde 15-30 dakika | Genelde günün geri kalanı veya seans sonu |
| Duygu Durumu | Hisseye özel haber/spekülasyon | Genel piyasa paniği |
3. SIKÇA SORULAN SORULAR (SSS)
1. Devre kesici yiyen hisse düşer mi?
Devre kesici tek başına fiyatı düşürmez; fiyat zaten sert düştüğü veya yükseldiği için devre kesici girer. Genellikle düşüş anında devreye girdiği için, açılışta satış baskısının devam etme riski vardır.
2. Devre kesici sırasında emir iptal edilir mi?
Evet, devre kesici süresince (emir toplama aşamasında) yeni emir verebilir, mevcut emirlerinizi düzeltebilir veya iptal edebilirsiniz.
3. Devre kesici sadece düşerken mi çalışır?
Borsa İstanbul uygulamasında devre kesici hem aşağı yönlü hem de yukarı yönlü (fiyat çok hızlı çıktığında) çalışabilir. Ancak yatırımcılar bunu en çok sert düşüşlerde fark eder.
4. Devre kesici sonrası "açılış seansı" nedir?
İşlemlerin durdurulduğu süre bittiğinde, biriken emirlerin en çok eşleştiği fiyat belirlenir. Bu fiyat üzerinden işlemler tekrar başlar.